“माधूरी गेली… पण नांदणीचं हृदय घेऊनच” पण गावच्या एकजुटीतून पुन्हा येणार…

“माधूरी गेली… पण नांदणीचं हृदय घेऊनच”
35 वर्षांची सोबत संपली; हत्तीच्या निरोपाने साऱ्या गावाचं काळीज तुटलं!

मठाच्या दारातून बाहेर पडताना तिच्या डोळ्यात भाव होते – शांत, समजूतदार… पण त्या नजरेखाली हजारो डोळ्यांतून अश्रू धावू लागले. ती केवळ एक हत्ती नव्हती. ती होती श्रद्धेची सावली, मठाची जीवंत मूर्ती, गावाची लेक. ‘माधुरी’ उर्फ ‘महादेवी’ हत्ती आज नांदणी मठातून अखेरची निघाली.
1992 साली मठात आलेली ही हत्ती 35 वर्षे अखंड सेवा करत होती. मठातल्या सर्व उत्सवांपासून गावातील प्रत्येक धार्मिक प्रसंगापर्यंत तिचा सहभाग असायचा. पण एक न्यायालयीन निर्णय आणि एक वेदनादायक सक्ती तिच्या आयुष्याचा मार्ग बदलून गेला.
सर्वोच्च न्यायालयाचा आदेश आणि गावाची तळमळ
प्राणी हक्क संस्थेच्या याचिकेनंतर मुंबई उच्च न्यायालयाने माधुरी हत्तीला गुजरातच्या जामनगर जिल्ह्यातील ‘वनतारा हत्ती कल्याण ट्रस्ट’ येथे पाठवण्याचे आदेश दिले. या आदेशाला नांदणी मठाने सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले. पण सोमवारी दुपारी सुनावणीत सर्वोच्च न्यायालयानेही आदेश कायम ठेवत मठाच्या याचिकेला नकार दिला.
या निकालानंतर संपूर्ण गावात शोककळा पसरली. “35 वर्ष आमची साथ आणि आता अचानक तिला दूर पाठवायचं? ती कुठेही हत्ती नसून नांदणीची ओळख होती,” असा संताप अनेकांच्या चेहऱ्यावर दिसत होता.
निघाली शेवटची मिरवणूक…
स्वस्तिश्री जिनसेन भट्टारक पटाचार्य महास्वामीजी यांच्या हस्ते माधुरी हत्तीचे वैदिक पूजन करण्यात आले. भक्तांच्या गर्दीतून अश्रूंची सळसळ उठली. काहींनी तिचे चरण स्पर्श केले, काहींनी तिच्या गळ्यात फुले घातली.
गावातील प्रमुख मंदिरांना भेट देत तिची अखेरची मिरवणूक निघाली. ढोल-ताशांच्या निनादात चालत असताना माधुरी शांत, पण भारावलेल्या नजरेने सभोवताल पाहत होती. महिलांनी ओवाळून निरोप दिला. लहानग्यांनी तिच्यावर फुलं उधळली. हे दृश्य पाहणाऱ्याच्या काळजालाही चिरा पडल्या.
भरत बँक चौकात गालबोट – गावातील आक्रोश उसळला
मिरवणूक भरत बँक चौकात पोहचताच तणाव वाढला. सुमारे दोन ते तीन हजार नागरिकांनी ठिय्या देत एकच घोषणा सुरू केली – “आमच्या हत्तीनीला आम्ही नेऊ देणार नाही!” पोलिसांनी संयमाने विनंती केली. अप्पर पोलीस अधीक्षक अण्णासाहेब जाधव यांनी शांततेचं आवाहन केलं.
मात्र वातावरण चिघळलं. काही हुल्लडबाजांनी पोलिसांवर दगडफेक केली. एक पोलीस गाडी फोडली. यानंतर निशिदीका जवळ जेव्हा माधुरी हत्ती ॲनिमल ॲम्बुलन्समध्ये चढत होती, तेव्हा पुन्हा घोषणाबाजी, दगडफेक झाली. पोलिसांनी लाठीचार्ज करून जमाव पांगवला. आठहून अधिक पोलिसांच्या गाड्यांचे नुकसान झाले.
“वरून राजाही गहिवरला…” – निसर्गाची साक्ष
अखेर निशिदीका परिसरात 1008 भगवान महावीरांच्या मूर्तीजवळ माधुरीने मान झुकवली. आणि त्या क्षणी जणू निसर्गही भावनांनी भरून आला. गडगडाट झाला, आकाश एकदम काळं धडलं. आणि मग आले त्या सरी… अश्रूंसारख्या कोसळणाऱ्या पावसाच्या.
गावकऱ्यांनी ओल्या नजरेने पाहिलं – आकाशही रडत होतं! “राजाही गहिवरला… तिला निरोप द्यायचा जीव त्यालाही नव्हता,” असे म्हणत अनेकांचा हुंदका फुटला.
अंतिम प्रवास – वनतारा अभयारण्याची वाट
रात्री बारा वाजून पाच मिनिटांनी वनारसातून आलेली ॲनिमल ॲम्बुलन्स हत्तीला घेऊन गुजरातकडे निघाली. तिच्या डोळ्यात भीती नव्हती, पण एक शांत वेदना होती. जणू ती समजून गेली होती – ही माती सोडून जाता येईल, पण माणसं नाही.
गावकऱ्यांचा साश्रु निरोप
“ती केवळ हत्ती नव्हती. ती आमची देवता होती.”
“मी लहानपणापासून तिच्या छायेखाली खेळलो. ती गेली म्हणजे माझा बालपणच गेला,” – असे उद्गार प्रत्येकाच्या मनात होते.
गावातल्या एक वृद्ध महिलेनं हळूच तिच्या पायाशी फुलं ठेवली आणि म्हणाली – “लेकीसारखी गेलीस, पण मातेची जागा घेऊन गेलीस…”
एक हत्ती… पण नातं माणसासारखं
माधुरी हत्तीने माणसांशी जुळवलेलं नातं हे कोणत्याही भाषेच्या पलीकडचं होतं. तिच्या चालण्यात गोंडसपणा होता, डोळ्यांत करुणा, आणि वागण्यात दिव्यता. भक्तांवर तिचा हात थोपटावा, अशी भावना प्रत्येकाच्या मनात होती.
आज नांदणी मठ शांत आहे – पण ती शांतता वेगळीच आहे
मठात आता माधुरीची जागा रिकामी आहे. तिचं लोखंडी जर्म, तिचे फुलांचे हार, तिच्या वाटेतील चपला – सगळं आहे, पण ती नाही.
तिची पाऊलवाट कोरलेली आहे, आठवणी जिवंत आहेत. पण तिची छाया हरवली आहे.
“ती गेली… पण नांदणीचं हृदय घेऊनच”
ती गेली. न्यायाच्या आदेशाने, पण गावाच्या आशीर्वादाने. वनतारा तिच्यासाठी नवीन जीवन असेल. पण नांदणीसाठी ती इतिहास होऊन राहिली आहे – जो पिढ्यानपिढ्या आठवणीत राहील. 

मात्र, सामाजिक, नांदणीवासिय, विविध समाजातील एकता आणि राजकीय पाठबळ तसेच पायी सुरु असलेल्या आंदाेलनातून. राष्ट्रपती यांच्याकडे सुरु असलेला पाठपुराव यातून माधूरी पुन्हा येईल, असे चित्र, आता निर्माण झाले आहे. शेवटी लाेकशाहीमध्ये एकजुटीचा लढाच यशस्वी हाेताे हे सिद्ध झाले आहे. सह्यांचे निवेदन. जिल्ह्यातून चालत निघालेले माधुरी प्रेमी, गाववासिय यांच्याबराेबरच सर्वांनीच नव्हे तर अख्ख्य महाराष्ट्रातून सह्यांचे निवेदन  देखिल माधुरीला परत आणण्यासाठी यशस्वी ठरत असल्याचे वास्तव आता निर्माण झाल्याने  सर्वत्र आनंदाची वार्ता निर्माण झाली आहे. माधुरी पुन्हा आपल्यात येणार. मिसळणार. तिचा स्पर्श जाणवणार. आपल्या सर्वांच्या नजरेसमाेर ती राहणार. हे नक्की.. आता वेळ आलीय. ती पुन्हा येण्याची. माधुरी येणारच. समाजातील एकजुटीला सलाम.. त्यांच्या नेृत्वृगुणाचे काैतुक करावे तितकेच कमीच. माधुरीवरील असलेले हे प्रेम. माया, जिव्हाळा, काैतुक असेच दिवसेंदिवस वाढत राहाे. हीच सदिच्छा.

पाँझिटीव्ह वाँचचाही यात पाठिंबा…सहभाग.