ऑनलाइन युगात ‘अर्थपूर्ण’ नात्यांचा शोध: भारतीय तरुणाईचा बदलता दृष्टिकोन
आजच्या वेगवान आणि डिजिटल जगात जोडले जाणे (connected) जितके सोपे झाले आहे, तितकेच मनापासून आपलेपणा वाटणे आणि अर्थपूर्ण नाते निर्माण करणे अधिक आव्हानात्मक बनले आहे. नुकत्याच समोर आलेल्या ‘मॅच ग्रुप ह्युमन कनेक्शन सर्व्हे’ (Ipsos द्वारे आयोजित) या अभ्यासातून भारतातील तरुणाईच्या सामाजिक आणि रोमँटिक आयुष्याबद्दल काही रंजक व विचार करायला लावणारे पैलू समोर आले आहेत.
१. एकटेपणा विरुद्ध संवादाचा प्रयत्न
डिजिटल माध्यमांमुळे आपण २४ तास एकमेकांशी जोडलेले असलो, तरी प्रत्यक्ष आयुष्यात मात्र एकटेपणा वाढताना दिसतो.
-
भारतातील ३५% अविवाहित व्यक्तींना वारंवार किंवा नेहमी एकटेपणा जाणवतो.
-
विशेष म्हणजे, ही समस्या संधींच्या कमतरतेमुळे नाही; कारण ७०% तरुण नवीन सामाजिक संबंध जोडण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत, तर ७५% लोक आठवड्यातून एकापेक्षा जास्त वेळा प्रत्यक्ष भेटून संवाद साधतात.
२. कामाचा ताण आणि ‘स्क्रीन टाईम’चा प्रभाव
-
६४% तरुण सामाजिक आयुष्यापेक्षा काम किंवा अभ्यासाला जास्त प्राधान्य देतात.
-
५५% लोकांच्या मते, दिवसभराच्या धावपळीनंतर येणाऱ्या प्रचंड थकव्यामुळे प्रत्यक्ष मिसळणे किंवा संवाद साधणे कठीण होते.
-
५८% तरुणांचे म्हणणे आहे की, ते ऑनलाइन कनेक्टेड असूनही प्रत्यक्ष आयुष्यात त्यांना एकटेपणा जाणवतो.
३. ‘क्वांटिटी’पेक्षा ‘क्वालिटी’ला प्राधान्य
आजचा तरुण मित्रांची किंवा ओळखीच्या लोकांची केवळ संख्या वाढवण्यापेक्षा कमी पण अधिक दृढ आणि अर्थपूर्ण नाती जोडण्याला प्राधान्य देत आहे.
-
७२% तरुण अधिक दृढ व घट्ट नात्यांना पसंती देतात. -
७८% लोकांचा अजूनही खऱ्या प्रेमावर विश्वास आहे.
-
८५% तरुण (आणि Gen Z मध्ये ८९%) हे दीर्घकालीन (long-term) नात्याच्या शोधात आहेत.
-
६३% लोक अयोग्य जोडीदारासोबत तडजोड करून राहण्यापेक्षा स्वतःसाठी योग्य व्यक्तीचा शोध सुरू ठेवणे पसंत करतात.
४. तंत्रज्ञान आणि डेटिंग ॲप्सची बदलती भूमिका
फक्त टाइमपास म्हणून नव्हे, तर अर्थपूर्ण नात्यांच्या शोधासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर वाढतो आहे.
-
सध्या भारतातील ४०% अविवाहित व्यक्ती डेटिंग ॲप्सचा वापर करत आहेत.
-
६३% लोकांच्या मते, डेटिंग ॲप्समुळे त्यांना इतरांशी जोडलेले राहण्यास आणि एकटेपणा कमी करण्यास मदत होते.
-
ऑनलाइन भेटताना सुरक्षा आणि विश्वास सर्वात महत्त्वाचा ठरतो. ६०% तरुण सुरक्षिततेला प्राधान्य देतात, तर ५२% लोक प्रमाणीकृत (verified) प्रोफाइल्स असलेल्या ॲप्सलाच पसंती देतात.
थोडक्यात सांगायचे तर…
भारतीय तरुणाई आज नात्यांपासून दूर पळत नसून, ती अधिक विचारपूर्वक आणि स्पष्ट दृष्टिकोनाने पुढे जात आहे. धावपळ आणि डिजिटल विश्वाच्या पलीकडे जाऊन स्वतःसाठी सुसंगत, अर्थपूर्ण आणि सुरक्षित नाते शोधणे हीच आजच्या काळातील तरुण मनांची खरी आस आहे.
