५ ऑक्टोबर: आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिन | “गुरू बिना ज्ञान अधुरा”; गुरू-शिष्याचे नाते असावे अतूट!

जगात प्रत्येक देश आपापल्या पद्धतीने शिक्षक दिन साजरा करतो. भारतात माजी राष्ट्रपती डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जन्मदिनी म्हणजेच ५ सप्टेंबरला, चीनमध्ये २७ ऑगस्टला, तर रशियामध्ये ५ ऑक्टोबरला हा दिवस साजरा होतो. तारीख कोणतीही असो, यामागचा मुख्य उद्देश शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांमधील अतूट नाते अधोरेखित करणे हाच आहे.

शिक्षक हा असा चेहरा आहे, जो कोट्यवधी विद्यार्थी घडवून पर्यायाने देश आणि जग घडवतो. कोरोना काळातील दोन वर्षांत संपूर्ण जगातील शिक्षण ऑनलाईन झाले होते. परंतु, ऑनलाईन शिक्षणामुळे विद्यार्थी आणि शिक्षकांमध्ये भावनिक अंतर पडले आणि शिक्षणाचा खोळंबा झाला. प्रत्यक्ष (ऑफलाईन) शिक्षणामुळे ज्ञानामध्ये जी भर पडते, ती ऑनलाईन प्रणालीत पडू शकत नाही, हे कोरोनाने दाखवून दिले आहे.

गुरू-शिष्याचे नाते आजचे नसून पुरातन काळापासून चालत आलेले आहे. ऋषी-मुनी, राजे-महाराजे, थोर पुरुष, क्रांतिकारक आणि खेळाडूही गुरूशिवाय तयार होऊ शकत नाहीत. आई-वडिलांमध्येही मुलांच्या दृष्टीने पहिले गुरू-शिष्याचे नाते असते. पूर्वी शिक्षकांना ‘गुरू’ आणि विद्यार्थ्यांना ‘शिष्य’ म्हटले जायचे, आज ‘शिक्षक-विद्यार्थी’ हा शब्द बदलला असला तरी त्यांचे महत्त्व तेच आहे. शिक्षण ही अशी संजीवनी आहे, जी कोणी चोरू शकत नाही आणि ती वयाच्या बंधनाशिवाय अवगत करावी लागते.

सध्याचे बदलते हवामान पाहता, या आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिनाचे औचित्य साधून जगातील संपूर्ण शिक्षकांनी पृथ्वीवरील जीवसृष्टी वाचवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात वृक्षलागवड करण्याचा संकल्प करावा. प्राचीन काळी शिक्षण हे वृक्षांच्या सानिध्यात (गुरुकुलात) दिले जात असे. त्यामुळे आज प्रत्येकाच्या आयुष्यासाठी शिक्षकांप्रमाणेच वृक्षांशीही नाते घट्ट करणे गरजेचे आहे.

ज्याप्रमाणे ‘शिक्षकांविना ज्ञान नाही’, त्याचप्रमाणे ‘वृक्षांविना ही सृष्टी नाही’. म्हणूनच, ५ ऑक्टोबरला जागतिक शिक्षक दिनानिमित्त शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना सोबत घेऊन मोठ्या प्रमाणात वृक्षारोपण करावे आणि संपूर्ण पृथ्वी हिरवीगार करावी, हीच या दिनाची खरी भेट ठरेल. संपूर्ण शिक्षक वर्गाला आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!