“शेतकरी आणि शेतकरी स्त्री यांच्या डोळ्यांत सुखाचं स्वप्न असेल तरच, ! -आदिमाये, जनतेचं भलं कर! (भाग ६)

TEAM LEADER- Shekhar -Dhongade

शेतकरी जगला, शेतकरी स्त्री टिकली; तरच समाज सुखी, समाधानी आणि आनंदी राहील!

शेतकऱ्याचा घाम आणि स्त्रीचे कष्ट यांचा सन्मान, हीच आदिमायेची खरी उपासना!

आदिमाये, नवरात्रात तुझ्या नावाचा जयघोष होतो, स्त्रीशक्तीचा गौरव केला जातो. मात्र, शेतात राबणाऱ्या शेतकरी स्त्रीच्या कष्टांचा आणि अन्न पिकवणाऱ्या शेतकऱ्याच्या घामाचा सन्मान खऱ्या अर्थाने होतो का, हा प्रश्न आज समाजाने स्वतःला विचारण्याची गरज आहे.

शेतकरी केवळ अन्नदाता नाही, तर संपूर्ण समाजाच्या जगण्याचा आधार आहे. त्याच्या खांद्याला खांदा लावून शेतकरी स्त्रीही पेरणीपासून कापणीपर्यंत, जनावरांच्या संगोपनापासून संसाराच्या जबाबदाऱ्यांपर्यंत अहोरात्र राबत असते. मात्र, तिच्या श्रमांची अनेकदा पुरेशी दखल घेतली जात नाही. घर आणि शेत सांभाळताना तिच्या आरोग्याकडे, आर्थिक स्वातंत्र्याकडे आणि सन्मानाकडे दुर्लक्ष होते. तिच्या श्रमांचे आर्थिक मूल्य ओळखून तिला कुटुंबाच्या आर्थिक निर्णयांत समान स्थान देणे, ही काळाची गरज आहे.

आज शेतकरी अनेक संकटांना सामोरा जात आहे. कधी पावसाचा लहरीपणा, कधी दुष्काळ, कधी अतिवृष्टी, तर कधी बाजारपेठेत शेतमालाला अपेक्षित भाव मिळत नाही. उत्पादन खर्च वाढतो; मात्र उत्पन्नाची शाश्वती नसते. कर्जाचा वाढता भार आणि आर्थिक विवंचना काही शेतकऱ्यांना आत्महत्येसारख्या टोकाच्या निर्णयापर्यंत घेऊन जातात. हा केवळ एका कुटुंबाचा प्रश्न नसून संपूर्ण समाजाच्या संवेदनशीलतेची परीक्षा आहे. अशा वेळी शेतकऱ्याला दोष देण्याऐवजी त्याला वेळेवर मदत, समुपदेशन, आर्थिक आधार आणि सन्मानाने जगण्याची संधी मिळणे आवश्यक आहे.

पाणी हा शेतीच्या अस्तित्वाचा प्रश्न आहे. बदलत्या हवामानामुळे पेरणीपासून काढणीपर्यंत अनिश्चितता वाढते. पाण्याचे योग्य नियोजन, शाश्वत शेतीपद्धती, पीकविमा आणि बाजारपेठेपर्यंत योग्य सुविधा यांची गरज अधिक तीव्र झाली आहे. शेतकऱ्याच्या उत्पादनाला योग्य भाव मिळाला, तरच त्याच्या कष्टांचे चीज होईल आणि त्याच्या कुटुंबाला सुरक्षित भविष्याची आशा निर्माण होईल.

या संघर्षाचा सर्वाधिक परिणाम शेतकरी कुटुंबातील मुलांवरही होतो. शिक्षण, आरोग्य, रोजगार आणि उज्ज्वल भविष्याची स्वप्ने पाहणाऱ्या मुलांना आर्थिक अडचणींमुळे संधींपासून वंचित राहावे लागू नये. शेती करणाऱ्या कुटुंबातील पुढची पिढी शेतीकडे निराशेने नव्हे, तर सन्मानाने आणि आत्मविश्वासाने पाहील, अशी परिस्थिती निर्माण करणे ही समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.

आज जग पैशाच्या मागे धावत आहे. मोठमोठ्या इमारती, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि सुखसोयी यांनाच प्रगती मानले जाते. पण ज्या शेतकऱ्याच्या कष्टातून आपल्या ताटात अन्न येते, तोच आर्थिक संकटात असेल, तर या समृद्धीला अर्थ काय? उद्या पैसा असेल; पण अन्न पिकवणारी शेती आणि ती जगवणारी माणसेच संकटात सापडली, तर केवळ पैशाच्या बळावर सुखी जीवन जगता येईल का?

शेतकऱ्याला योग्य मोबदला, पाण्याची उपलब्धता, संकटाच्या काळात आधार आणि सन्मानाचे जीवन मिळायला हवे. शेतकरी स्त्रीला सुरक्षितता, आरोग्य, आर्थिक स्वातंत्र्य आणि निर्णयप्रक्रियेत समान स्थान मिळायला हवे. कारण तिचे कष्ट केवळ एका कुटुंबाला नव्हे, तर संपूर्ण ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ देतात.

शेतकरी जगला तर अन्न टिकेल; शेतकरी स्त्री सन्मानाने जगली तर कुटुंब आणि समाज सक्षम होईल. अन्यथा भविष्यात पैसा असूनही जीवनात समाधान उरणार नाही, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

आदिमाये, तुझ्या चरणी एकच प्रार्थना— शेतकऱ्याच्या घामाची किंमत ओळखण्याची, शेतकरी स्त्रीच्या कष्टांचा सन्मान करण्याची आणि अन्नदात्याच्या कुटुंबाला सुरक्षित भविष्य देण्याची सद्बुद्धी समाजाला दे!

कारण शेतकरी आणि शेतकरी स्त्री यांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य फुलले, तरच समाजाच्या भविष्यामध्ये खऱ्या आनंदाची पहाट उगवेल!