सध्याच्या काळातील शेवटचा लोकनेता..
आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त महाराष्ट्रभर त्यांच्या पक्षाच्या वतीने विविध सामाजिक, शैक्षणिक, आरोग्यविषयक आणि जनहिताचे कार्यक्रम आयोजित केले जातील. त्यांच्या प्रतिमेला अभिवादन केले जाईल, त्यांच्या कार्याचा गौरव केला जाईल आणि त्यांच्याविषयी आदर व्यक्त केला जाईल.
मात्र, या सर्व औपचारिक कार्यक्रमांबरोबरच पक्षाच्या प्रत्येक कार्यकर्त्याने स्वतःच्या मनाला एक प्रश्न प्रामाणिकपणे विचारण्याची गरज आहे—दादा, तुमचा मृत्यू खरोखर अपघात होता की घातपात? या प्रश्नाचे उत्तर आजही अनेकांच्या मनात अनुत्तरित आहे.
आज महाराष्ट्रात दादांच्या मृत्यूबाबत उघडपणे प्रश्न उपस्थित करणारे फार कमी लोक दिसतात. त्यामध्ये रोहित पवार यांचे नाव घेतले जाते. त्यांच्या भूमिकेमागे राजकीय स्वार्थ आहे की नाही, हा वेगळा विषय असू शकतो. मात्र, सातत्याने आणि स्पष्टपणे हा मुद्दा मांडणाऱ्या अमोल मिटकरी यांचाही उल्लेख करावा लागेल. त्यामुळेच त्यांना त्यांच्या पक्षातील घटनात्मक पदावरून दूर करण्यात आल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात अनेकदा ऐकायला मिळते.
अजितदादा हे केवळ एका पक्षाचे नेते नव्हते, तर अनेकांच्या मनातील लोकनेते होते. पक्षात त्यांचे स्थान अत्यंत वरचे होते. निर्णयक्षमता, प्रशासनावरील पकड, कार्यकर्त्यांशी असलेला जिव्हाळा आणि जनतेशी असलेला थेट संवाद यामुळे त्यांनी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली होती. आजही त्यांच्या उंचीचे व्यक्तिमत्त्व त्या पक्षात सहजपणे दिसत नाही.
महाराष्ट्राच्या राजकारणात अशी अनेक दिग्गज व्यक्तिमत्त्वे होऊन गेली, ज्यांनी केवळ राजकारण केले नाही, तर समाजजीवनाच्या विविध क्षेत्रांवरही आपली अमिट छाप सोडली. बाळासाहेब ठाकरे, शरद पवार, प्रमोद महाजन, उल्हासदादा पवार, विलासराव देशमुख, ना. सि. फरांदे, गोपीनाथ मुंडे, सुशीलकुमार शिंदे यांसारख्या नेत्यांनी सामाजिक, सांस्कृतिक, क्रीडा, शैक्षणिक आणि विकासाच्या क्षेत्रातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. अजितदादा हे त्याच परंपरेतील एक प्रभावी व्यक्तिमत्त्व होते.
त्यांची कार्यशैली ही त्यांची सर्वात मोठी ओळख होती. वेळेचे काटेकोर पालन, पहाटेपासून सुरू होणारा कामाचा दिवस, मंत्रालयात वेळेवर उपस्थिती, प्रत्येक फाईलचा बारकाईने अभ्यास, अधिकाऱ्यांवर असलेली पकड आणि निर्णय घेण्याची क्षमता यामुळे त्यांना वेगळी ओळख मिळाली. राजकारणात असूनही त्यांनी प्रशासनावर मजबूत पकड ठेवली होती.
दादांची आणखी एक मोठी जमेची बाजू म्हणजे शेवटच्या माणसापर्यंत विकास पोहोचवण्याची त्यांची तळमळ. ग्रामीण भागातील प्रश्न असोत, शेतकऱ्यांच्या अडचणी असोत, क्रीडा क्षेत्रातील खेळाडूंना प्रोत्साहन असो, सांस्कृतिक क्षेत्रातील कलाकारांना बळ देणे असो किंवा सामाजिक उपक्रमांना पाठबळ देणे असो—प्रत्येक क्षेत्रात त्यांचा सहभाग जाणवत असे.
सध्या आषाढी वारी सुरू आहे. लाखो वारकरी विठुरायाच्या दर्शनासाठी पायी चालत आहेत. या वारीच्या नियोजनात, वारकऱ्यांच्या सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आणि विविध सोयीसुविधा उभारण्यात दादांनी केलेल्या कामांची आठवण अनेकांना आजही होत असेल.
अनेक कार्यकर्त्यांना, सामाजिक कार्यकर्त्यांना आणि विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींना घडवण्यात दादांचा सिंहाचा वाटा होता. त्यांच्याकडून संधी मिळालेले अनेक जण आज वेगवेगळ्या राजकीय वाटांवर गेले आहेत, हा भाग वेगळा; परंतु त्यांना उभे करण्यामागे दादांचे योगदान नाकारता येणार नाही.
आज दादांचा वारसा सांगणारे अनेकजण दिसतात. पण वारसा केवळ नावाने किंवा फोटो लावून चालत नाही. त्यांच्या शिस्तीचे, काम करण्याच्या पद्धतीचे, वेळेच्या नियोजनाचे, लोकांशी असलेल्या संवादाचे आणि विकासाभिमुख दृष्टिकोनाचे अनुकरण करण्यातच त्यांच्या कार्याला खरी आदरांजली आहे. अन्यथा, प्रतिमेसमोर पुष्पहार अर्पण करणे आणि छायाचित्रे काढणे एवढ्यावरच जयंती मर्यादित राहील.
लोकनेता होण्यासाठी केवळ मोठे पद किंवा सत्तेतील स्थान पुरेसे नसते. लोकांच्या सुख-दुःखात सहभागी होणे, सर्वसामान्यांच्या प्रश्नांसाठी झटणे, कार्यकर्त्यांशी नाते जपणे आणि समाजाच्या प्रत्येक घटकाला आपले वाटणे ही लोकनेत्याची खरी ओळख असते. अजितदादांमध्ये हे सर्व गुण असल्यामुळेच ते अनेकांच्या मनात आजही लोकनेते म्हणून जिवंत आहेत.
आजच्या घडीला महाराष्ट्रात मोठे पुढारी अनेक दिसतात; पण लोकांच्या मनावर तितक्याच विश्वासाने आणि आपुलकीने अधिराज्य गाजवणारा लोकनेता मात्र क्वचितच दिसतो. म्हणूनच, माझ्या मते कै. अजितदादा हे सध्याच्या काळातील शेवटचे लोकनेते होते.
— शिरीष काटकर, चिपळूण
+91 97301 69398
